Türkiye’de güneşin doğduğu ilk yer olan Iğdır’ı tanımak ve sunduğu fırsatları anlayabilmek için burada Iğdır hakkında kısa bilgiler sunulmaktadır. Iğdır’ın tanıtımı ve potansiyeli tarih, coğrafi konum, nüfus, eğitim, sağlık, tarım ve hayvancılık, sanayi ve ticaret, kültür ve turizm ile ulaşım açılarından ele alınmaktadır. Siz de Iğdır’ı yakından tanımak ve sunduğu fırsatları öğrenmek için bu keyifli yolculuğa bizimle birlikte çıkmak istemez misiniz?

“Fırsat, herkesin ayağına gelir, ama fırsatı değerlendiren azdır.”
Edward BulwerLytton
İngiliz Edebiyatçı ve Politikacı

TARİHİ ve KÜLTÜREL YAPI

Iğdır ve civarında (Sürmeli) yapılan arkeolojik çalışmalara göre Iğdır’ın tarihi Paleolitik Çağa (Eski Taş Devri) kadar uzanmaktadır. Milattan Önceki (MÖ) dönemde bölge Mezopotamya, Doğu Anadolu ve Kafkasya’da yerleşik halklar olan Hurrilerin, Sümerlerin, Urartuların, Asurluların, Kimmerlerin ve İskitlerin (Sakalar) akınlarına uğrayarak sık sık el değiştirmiştir. Bu akınların devamında bölgenin Pers, Büyük İskender (Makedon), Büyük İskender İmparatorluğu’nun dağılmasıyla Selevkos ve sonrasında Roma İmparatorluğu hâkimiyetinde kaldığı görülmektedir. Milattan Sonra (MS) 7. yüzyılda Arapların hâkimiyetine geçen bölge, bir süre Doğu Roma (Bizans) ile Araplar arasında sık sık el değiştirmiştir. Büyük Selçuklu Sultanı Alparslan’ın 1064 yılında Ani Kentini (Kars) fethetmesiyle birlikte bölge, Büyük Selçuklu Devleti egemenliğine girmiştir. 13. yüzyılda Anadolu’yu sarsan Moğol istilasından Iğdır da etkilenmiştir. Moğolların Anadolu’daki hâkimiyetlerinin azaldığı dönemlerde bölge Karakoyunlu, ardından 1467’de Akkoyunlu Devleti’nin egemenliğine girmiştir. 1502’de İran’da Safevi Devleti’nin kurulmasıyla birlikte bu tarihten itibaren bölgedeSafevi egemenliği görülmektedir. Bölgenin Osmanlı Devleti egemenliğine girmesi ise Safevi Devleti ile 1514 tarihinde yapılan Çaldıran Savaşı sonrasında gerçekleşmiştir. Iğdır ve civarının Osmanlı Devleti egemenliğine girmesinden sonra bölgenin İran-Osmanlı mücadelesine sahne olduğu görülmektedir. 1737-1746 yılları arasında bölge İran egemenliğinde kalmıştır. 16. yüzyıldan itibaren güçlenmeye başlayan ve sıcak denizlere inme politikası güden Rusya Çarlığı, 18. yüzyıldan itibaren Kafkaslara dayanmış ve önce 1813 tarihli Gülistan, ardından 1828 tarihli Türkmençay Anlaşmaları ile Kuzey Kafkasya’yı eline geçirerek İran ile sınırını Aras Nehri’ne kadar getirmiştir.Bu tarihten 1918 yılına kadar bölge, Rus hâkimiyetindekalmıştır.  Rusların, 1917 Bolşevik Devrimi ve ardından Brest-Litovsk Anlaşması ile bölgeden çekilmesiyle birlikte bölgede Ermenistan Devleti’nin saldırıları ve işgali başlamıştır. 1920’de Kazım Karabekir komutasındaki Türk Ordusunun Sarıkamış, Kars, Artvin, Batum, Ardahan, Iğdır ve Gümrü’yü geri alıp Ermenistan kuvvetlerini yenilgiye uğratması üzerine,taraflarca imzalanan ancak imzadan 1 gün sonra Bolşevik ordusunca Erivan’ın işgal edilmesi sonucunda onaylanamayan Gümrü Anlaşması yerine 1921 tarihli Moskova ve Kars Anlaşmaları kabul edilerek yürürlüğe girmiştir. Bu anlaşmalar sonucunda Iğdır, Türkiye’ye katılarak bugünkü sınırımızı şekillendirmiştir. Iğdır, 1927 yılına kadar Kulp (Tuzluca) ile birlikte Bayazıt’a bağlı ilçelerdir. 1927’de Bayazıt vilayetindeki isyanlar sonucunda Karaköse (Ağrı) vilayet merkezi yapılıp, Bayazıt Doğubayazıt adıyla Karaköse’ye ilçe olarak bağlanınca, Iğdır ile Kulp da Karaköse’nin ilçeleri olmuşlardır. 1934 yılında Iğdır ve Kulp Karaköse’den alınıp, Kars vilayetine bağlanmış, Kulp’un ismi ise bölgedeki tuz yataklarından dolayı Tuzluca olarak değiştirilmiştir.1992 yılına kadar Kars’ın ilçesiyken bu tarihte Türkiye’nin 76. vilayeti olan Iğdır’ın Merkez, Aralık, Tuzluca ve Karakoyunlu olmak üzere 4 ilçesi bulunmaktadır. COĞRAFİ YAPI Coğrafi Konum Türkiye’nin Doğu Anadolu Bölgesi’nde yer alan Iğdır,Orta Doğu’dan Kafkaslara ve Güney Kafkasya’dan Anadolu’ya ulaşan ticaret yollarının kesiştiği bir noktada yer almaktadır. Bu nedenle Iğdır’ın tarih boyunca birçok kavmin istilasına uğradığı görülmektedir. Yüzölçümü 3.588 km² olan il, Hazar havzası enerji kaynaklarının batıya ulaştırılması bakımından önemli bir konumda yer almaktadır. Bu kapsamdaBakü-Tiflis-Erzurum doğalgaz boru hattından ayrılacak Kars-Iğdır-Nahçıvan doğalgaz boru hattı vasıtasıyla Azeri gazının Nahçıvan’a ulaştırılması planlanmaktadır. Yine, İran-Türkiye doğalgaz boru hattından Iğdır’a bağlantı hattı sağlanmış olup, İran ile imzalanan enerji protokolü kapsamında kurulacak 3 elektrik santralinden birisinin Iğdır’a kurulması planlanmaktadır. Saatte 250 km hıza uygun, çift hatlı ve elektrikli olarak inşa edilmesi planlanan Kars-Iğdır-Aralık-Dilucu-Nahçıvan-Tebriz demiryolu da yapımı devam eden Kars-Tiflis-Bakü demiryolu ile birlikte düşünüldüğünde Iğdır’ın coğrafi ve stratejik konumuna katkı sağlayacak projeler olarak değerlendirilmektedir. Jeopolitik ve stratejik açıdan önemli bir konumda yer alan Serhat ili Iğdır, kuzeyinde Ermenistan, kuzeybatısında Kars, batısında Ağrı ve Kars, güneyinde Ağrı, doğusunda Ermenistan ve Nahçıvan (Azerbaycan), güneydoğusunda ise İran ile çevrilidir. Iğdır’ıncoğrafi konumunu pekiştiren en önemli husus, Türkiye’nin 3 ülke ile sınırı (İran, Nahçıvan ve Ermenistan) olan tek ili olmasıdır. Iğdır’ın Ermenistan ile sınırının tamamını Aras Nehri oluşturmaktadır. Türkiye’nin Ermenistan’aaçılan tek kara sınır kapısı olan Alican sınır kapısı,Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki ihtilaf nedeniyle 1993 yılındanberi Türkiye tarafından kapalı tutulmaktadır. Türkiye’nin,yaklaşık 400 bin nüfuslu Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti ile bulunan11 km’lik sınırının tamamı Iğdır’da bulunmaktadır.Türkiye-Nahçıvan geçişleri Iğdır ili Aralık ilçesinde bulunan Dilucu kara sınır kapısı vasıtasıyla gerçekleştirilmektedir. İlde hâlihazırda açık bulunan tek sınır kapısı Dilucu kara sınır kapısıdır. Dilucu Kara Sınır Kapısı Iğdır’ın İran ile kapalı durumda bulunan Boralan kara sınır kapısı bulunmaktadır. İran’a ulaşımın, Dilucu sınır kapısı bölgesinde yapılacak yeni bir kapıyla sağlanması çalışmaları iki ülkeden teknik heyetlerin katılımıyla yürütülmektedir. Bu sayede tek gümrük idaresi bünyesinde iki ülkeye açılan bir kapının inşası gerçekleştirilecektir. Iğdır’da önümüzdeki yıllarda gerçekleşmesi muhtemel bir diğer sınır kapısı Kars-Iğdır-Aralık-Dilucu-Nahçıvan demiryolunun yapılması sonrasında kurulacak olan demiryolu sınır kapısıdır.

NÜFUS

2010 yılı adrese dayalı nüfus kayıt sistemine göre Iğdır ilinin nüfusu 184.418’dir. Bu nüfus rakamıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde 2 milletvekili ile temsil edilen Iğdır’ın şehir merkezi nüfusu ise 77.912’dir.  Iğdır, Doğu Anadolu Bölgesi’nde şehir nüfusu artan nadir kentlerden birisidir. Bu nüfus artışının sebepleri arasında Iğdır’ın iklimi ve yeryüzü şekillerine bağlı olarak imalat sanayi ve tarım faaliyetlerinin çeşitliliği yer almaktadır. Iğdır ilinin büyük bir çoğunluğunu Iğdır ve Dilovası ovaları oluşturmaktadır. Ovadan geçen ve ovanın adeta can damarını oluşturan Aras Nehri, sulu tarımın yapılmasını mümkün kılmaktadır. Ortalama 880 metre rakımıyla Iğdır, Doğu Anadolu Bölgesi’nden oldukça farklı bir iklim özelliği göstermektedir. Iğdır’ın yazları sıcak ve kurak olup, kışları soğuk fakat az yağışlı geçmektedir. Yıllık yağış miktarının 250 mm olduğu Iğdır, Türkiye’nin Tuz Gölü Havzası ile birlikte en kurak yerlerinden birisidir. Iğdır’da yetiştirilebilir ürünler arasında pamuğun bulunması Iğdır’ın iklimi hakkında fikir sunmaktadır. Coğrafi konumu ve 3 ülkeyle sınır olması, ovalardan oluşması ve iklimi, Iğdır’ın tarım ve sanayi sektörleri açısından bölgenin diğer illerine göre daha avantajlı olmasına yol açmakta ve bu durum Iğdır’ın nüfusuna yansımaktadır. Iğdır nüfusunun şehir ve köylere göre dağılımına bakıldığında 95.550 kişi şehirlerde, 88.868 kişi ise köylerde yaşamaktadır. Bu kapsamda Iğdır’ın şehirleşme oranı yüzde 51,81 olup, 2000 yılında bu oranın yüzde 48,37 olduğu göz önüne alınırsa Iğdır’da şehirleşmenin arttığı söylenebilir.

EĞİTİM

Iğdır eğitim konusunda birçok açıdan Türkiye ortalamasının altında kalmakla birlikte TRA2 Düzey II Bölgesi (Ağrı, Kars, Iğdır ve Ardahan) ortalamalarının üstünde bulunmaktadır. İldeki eğitim göstergeleri şu şekildedir; Okuma yazma bilmeyenlerin nüfusa oranı yüzde 21,48 (TRA2 Bölgesi oranı yüzde 20,01; Türkiye oranı yüzde 9,18), İlkokul mezunlarının nüfusa oranı yüzde 23,63 (TRA2 Bölgesi oranı yüzde 27,51; Türkiye oranı yüzde 36,62), İlköğretim/Ortaokul mezunlarının nüfusa oranı yüzde 19,09 (TRA2 Bölgesi oranı yüzde 17,86; Türkiye oranı yüzde 18,03), Lise veya dengi okul mezunlarının nüfusa oranı yüzde 17,26 (TRA2 Bölgesi oranı yüzde 14,41; Türkiye oranı yüzde 20,52), Yüksekokul veya fakülte mezunlarının nüfusa oranı yüzde 4,84 (TRA2 Bölgesi oranı yüzde 4,10; Türkiye oranı yüzde 8,54),  Iğdır’da ilköğretimde öğretmen başına düşen öğrenci sayısı 24 (Türkiye ortalaması 24), genel ortaöğretimde 29 (Türkiye ortalaması 21) ve teknik/mesleki ortaöğretimde 22’dir. (Türkiye ortalaması 18) Iğdır’da 2009-2010 eğitim-öğretim döneminde toplam 35.252 ilköğretim öğrencisi öğrenim görmekte olup, bu rakamın 17.050’si kız öğrencilerden oluşmaktadır. Okul öncesi eğitimde eğitim gören öğrenci sayısı ise 3.130’dur. Iğdır’ın eğitim göstergeleri Türkiye ortalamasının altında kalmakla birlikteson yıllarda büyük değişimler degerçekleştirilmektedir. Iğdır’ın eğitim kalitesinin arttırılması için tüm yurt sathında olduğu gibi Iğdır’da da yeni tesisler inşa edilmektedir. Iğdır’ın eğitimi konusunda yaşanan en büyük gelişme 2008 yılında Iğdır Üniversitesi’nin kurulmasıdır. Üniversitede yer alan fakülteler; İlahiyat, Mühendislik ve Ziraat Fakülteleridir. Iğdır Üniversitesi 2 meslek yüksekokuluna sahiptir. Bunlar; Iğdır Meslek Yüksekokulu ve Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokuludur. Üniversitede Fen, Sağlık ve Sosyal Bilimler Enstitüleri bulunmaktadır. Bu enstitülerden sadece sosyal ve fen bilimleri enstitülerinde öğrenciler öğrenim görmektedirler. Iğdır Üniversitesi 3 Araştırma ve Uygulama Merkezine sahiptir. Bunlar; Ağrı Dağı Uygulama ve Araştırma Merkezi, Caferilik Uygulama ve Araştırma Merkezi ve Tarımsal Araştırma ve Uygulama Merkezidir. Iğdır Üniversitesinde lisans öğrenimi gören 485, önlisans öğrenimi gören 1.549 olmak üzere toplam 2.034 öğrenci bulunmaktadır. Iğdır Üniversitesinin akademik personel kadrosuna bakıldığında; 4 Profesör, 3 Doçent 39 Yardımcı Doçent, 31 Öğretim Görevlisi, 6 Okutman ve 45 Araştırma Görevlisi olmak üzere 128 akademik personel görev yapmaktadır.Iğdır Üniversitesi, önümüzdeki yıllarda yeni fakülte, yüksekokul ve programlarının yanı sıra geliştireceği uluslararası işbirliklerisayesinde bölge üniversitesi olma yolunda ciddi adımlar atacaktır.

SAĞLIK

Iğdır’da hastane sayısı 5, hastane yatak sayısı 290’dır. Bu hastanelerden 1’i özel, diğerleri kamu hastanesidir. İldeki hekim ve diğer sağlık personeli sayısı yıllara göre değişiklik göstermekle birlikte 2006 yılı verilerine göre 56 uzman ve 91 pratisyen hekim, 12 diş hekimi, 156 sağlık memuru, 172 hemşire ve 142 ebe görev yapmaktadır. Iğdır’da yeşil kartlı sayısı fazladır. Toplam yeşil kartlı sayısı 68.849 olup, bu rakam nüfusun yüzde 37,52 ‘sine tekabül etmektedir. Yapımı devam eden 250 yataklı devlet hastanesi Iğdır’da gerçekleştirilen en önemli sağlık yatırımı olup, ilde aile hekimliği uygulaması yürütülmektedir. Iğdır’da gerekli tıbbi cihazlar bulunmakla birlikte, ağır durumlarda hastaların Erzurum’a veya Van’a sevk edilmesi söz konusudur.

TARIM VE HAYVANCILIK

TARIM Iğdır uygun iklimi, ovası ve Aras Nehri ile eşsiz bir tarım alanı sunmaktadır. Iğdır, TRA2 Bölgesi’ndeki en önemli meyve-sebze üretim bölgesidir. Iğdır’da meyvecilik, başta kayısı olmak üzere şeftali, erik, elma, kiraz, kavun, karpuz, ceviz, vişne gibi ürünlerle çeşitlenmektedir. Bölgenin kayda değer örtü altı üretimi Iğdır’da gerçekleştirilmektedir. (Yaklaşık 9 ton) İlin arazilerinin yüzde 33’ü tarım alanı, yüzde 1’i ağaçlandırma alanı, yüzde 41’i çayır-mera ve yüzde 25’i kullanılmayan alan veya yerleşim alanıdır. Iğdır Kayısısı Iğdır’daki tarıma uygun arazilerin yüzde 33’ünde hububat, yüzde 4’ünde meyve-sebze, yüzde 4’ünde endüstri bitkileri (şeker pancarı, ayçiçeği vb.), yüzde 10’unda yem bitkileri ekilmekte olup, arazilerin yüzde 30’u tarıma elverişli olmasına rağmen kullanılmamaktadır. Geriye kalan yüzde 19’luk kesim ise nadasa bırakılmaktadır. Iğdır’da seracılık da gelişmektedir. Bununla birlikte kesme çiçekçilik için Doğu Anadolu’daki en uygun yer Iğdır’dır. HAYVANCILIK Iğdır hayvancılık konusunda Doğu Anadolu Bölgesi’nin karakteristiğini yansıtmaktadır. İlde yem bitkileri üretiminin fazlalığı, meraların geniş yer tutması büyük ve küçükbaş hayvancılık için uygun fırsatlar sunmaktadır. 2009 yılı verilerine göre ildeki küçükbaş hayvan sayısı 482.293, büyükbaş hayvan sayısı ise 74.250’dir. Bununla birlikte zengin bitki örtüsüne paralel olarak arıcılıkta da önemli gelişmeler kaydedilmektedir. Iğdır Ovası’nda Kanal İnşaatı Iğdır’ın tarımdaki potansiyeli beraberinde tarıma dayalı sanayiyi de getirmiştir. Bu anlamda Iğdır’da meyve suyu tesisleri, salça tesisi, un fabrikaları, yem fabrikası, süt ve et işleme tesisleri, bal paketleme, dondurma imalatı gibi tarıma dayalı sanayi tesislerinin olduğu görülmektedir. Sulu tarımın yaygınlığı nedeniyle ekilen şeker pancarını işleyecek şeker fabrikalarının Kars ve Ağrı’da bulunması ve fabrikaların ihtiyacının büyük ölçüde Iğdır’dan karşılanması ise bir handikap oluşturmaktadır. Bu nedenle her ikisi de Iğdır’a yaklaşık 140 km mesafede bulunan Kars ve Ağrı şeker fabrikaları verimli çalışamamakta ve zarar etmektedirler.

SANAYİ VE TİCARET

SANAYİ Iğdır coğrafi konumu, 3 ülkeyle sınır olması, düz arazi yapısı, genç nüfusu, üniversitesi, yapımı devam eden ve planlanan ulaşım bağlantıları ve iklimi sayesinde imalat ve tarıma dayalı sanayi konusunda son yıllarda büyük gelişmeler kaydetmiştir. Iğdır’da şehir merkezine yaklaşık 30 km mesafede ve yapımı devam eden havaalanı yakınında bulunan Organize Sanayi Bölgesi (OSB) 200 hektar, 105 parsel ve 2 etaptan oluşmaktadır. OSB’nin 23 parsel ve 67 hektardan oluşan 1. etabının elektrik, yol ve kanalizasyon altyapısı tamamlanmıştır. İçme suyu altyapısı inşaatı ise 2011 yılı içinde tamamlanacaktır. 2. etabın altyapısına ise yıl içinde başlanacaktır.2014 yılında OSB’den Kars-Iğdır-Dilucu-Nahçıvan-Tahran-İslamabad demiryolunun geçmesi ve böylelikle OSB’nin demiryolu bağlantısının gerçekleştirilmesi planlanmaktadır. Iğdır OSB’de mermer, meyve suyu, salça, süt ürünleri, çöp konteynırı, plastik doğrama, ısı yalıtım malzemeleri, poşet imalatı tesisleri bulunmaktadır. Iğdır OSB’den Genel Görünüş Iğdır’da büyük ölçekli sanayi tesisi bulunmamakla birlikte, tarıma dayalı ve imalat sanayinin hızla geliştiği söylenebilir. İlde çok sayıda un, yem, salça, meyve suyu, süt ürünleri, et ürünleri, bal paketleme, plastik malzeme (meyve kasası, termos, pvc vb.), ısı yalıtım malzemeleri, soğuk hava deposu, lastik kaplama, çadır ve branda (özellikle TIR brandası), mermer, ponza (topuk taşı veya briket üretimi için), tuz, küp şeker, pasta ve şekerleme, bisküvi ve gofret, dondurma, ambalaj imalathanesi gibi tesis veya fabrikalar bulunmaktadır. Bu tesislerin ihtiyaç duyabileceği kalifiye personel konusunda sıkıntılar yaşanmakla birlikte, son yıllarda üniversite, meslek liseleri, İŞKUR ve Iğdır Ticaret ve Sanayi Odası vasıtasıyla mesleki eğitim programları geliştirilmekte ve ihtiyaca cevap verebilecek nitelikte personel yetiştirilmesine çalışılmaktadır. TİCARET Iğdır, sınır olmasının avantajını kapalı sınır kapıları nedeniyle yeterince kullanamamakla birlikte, özellikle Nahçıvan ile gerçekleştirdiği ticaret, Iğdır’ın ticari hayatını olumlu etkilemektedir. Nahçıvan ve kuzey İran’da (Batı Azerbaycan Eyaleti) yaşayan halklarla yakın kültürel bağları bulunan Iğdır’ın ihracatının da bu ülkelerde yoğunlaştığı görülmektedir. Iğdır, Doğu Anadolu Bölgesi’nde Hakkâri ve Malatya’dan sonra en fazla ihracat gerçekleştiren 3. ildir.Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre Iğdır’ın 2010 yılı ihracatı, 106 milyon dolardır. 2009 yılı ihracat rakamının 79 milyon dolar olduğu düşünüldüğünde Iğdır’ın ihracatının yüzde 35 arttığı görülmektedir. Iğdır’daki ticari hareketlilik özellikle tatil günlerinde kendisini göstermektedir. Tatil günlerinde Nahçıvan ve İranlı turistlerin akınına uğrayan Iğdır’da toptan ve perakende ticaretin yanı sıra turizm gibi diğer hizmet sektörleri de bu hareketlilikten faydalanmaktadır. Iğdır, TÜİK verilerine göre Doğu Anadolu Bölgesi’nde turistlerin en fazla geceleme yaptığı ildir. Iğdır değişen yüzüyle bölgeden ve bölge dışından gelen insanlara hitap etmektedir. Iğdır’da yeni alışveriş merkezleri, parklar ve mağazalar kurulmaktadır. Bu kapsamda Iğdır’da Migros (MM), BİM, Şok, Gimaş gibi alışveriş mağazalarının yanı sıra Teknosa, LC Waikiki, Collezione, Rodi, Kiğılı gibi büyük şehirlerde veya batı illerinde karşılaşılabilecek mağazalar bulunmaktadır. Iğdır’da ticaretin yoğunlaştığı başka bir alan lojistiktir. Iğdır sınır olmasının verdiği avantajla 3.000’e yakın TIR’a sahiptir. Ulaştırma Bakanlığı Erzurum Bölge Müdürlüğü verilerine göre anılan bölge müdürlüğüne bağlı illerde (Erzurum, Erzincan, Bayburt, Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan, Muş, Bingöl, Tunceli) uluslararası taşımacılık yapma yetki belgesine (C2 Yetki Belgesi) sahip 52 lojistik firmasından 44 tanesi Iğdır’da bulunmaktadır. Kalan firmaların 7 tanesi Doğubeyazıt, 1 tanesi ise Erzurum’dadır. Bu kadar büyük bir TIR filosuna sahip olmasına rağmen Iğdır’da kara lojistik üssü ve çekiciler (Mercedes, Volvo, Scania, DAF, Renault) için yetkili bakım-onarım servisleri bulunmaması dikkat çekicidir. Bununla birlikte TIR parçaları üretimi için Iğdır’da yeni bir oluşum gerçekleşmekte ve başta treyler brandası olmak üzere bazı yedek parçaların üretimi sağlanmaktadır. Bu parçaların İran, Nahçıvan, Azerbaycan, Gürcistan ve İranCulfa’daki Aras Serbest Bölgesi üzerinden Ermenistan’a ulaştırılması söz konusudur. Iğdır’da konut sektörü özellikle TOKİ’nin yatırımları sonrasında hızla gelişmiştir. Göç alan bir kent olarak Iğdır’da son derece modern apartmanlar inşa edilmektedir. Bu nedenle Iğdır’da konut bulmak zor değildir. Iğdır, önümüzdeki dönem için daha büyük atılımları gerçekleştirecektir. Iğdır’da özellikle komşu ülkelerde üretilmeyen veya daha az kalitede üretilen makarna, çocuk bezi, kesme çiçekçilik, mobilya, inşaat malzemeleri (tuğla, briket, seramik), alışveriş merkezi (AVM), gıda imalatı, enerji, seracılık, tekstil (perde), cam, mermer-granit, demir-çelik ve petro-kimya alanlarında yatırımlar planlanmakta veya hayata geçirilmekte olup, bu yatırımlar ihracat odaklı düşünülmektedir.

TURİZM

Iğdır, Kafkas Kültürü’nü yoğun bir biçimde hissettiren bir ilimizdir. İlde Kafkas halk oyunları, Kafkas çalgıları ve türküleri, Kafkas yemekleri ve Kafkas ağzı günlük hayatta sıkça karşılaşacağınız kültürel değerlerdir. Bölge insanının Nahçıvan ve Batı Azerbaycan eyaletindeki (İran) halkla yakın tarihi, kültürel ve dini yakınlığının bulunması Iğdır’ın komşu ülkelerle çok boyutlu ilişkiler geliştirmesine neden olabilmektedir. Bu manada Iğdır’da uluslararası festivaller düzenlenebilmektedir. Bununla birlikte Doğu Anadolu’nun diğer yerlerinden göç alan bir kent olarak Iğdır’ın kültürü de çeşitlenmektedir. Iğdır için en önemli turizm değeri,5.137 metrelik zirvesiyle Türkiye’nin en yüksek dağı olan Ağrı Dağı’dır. Dağ kütlesinin büyük çoğunluğu Iğdır il sınırları içinde bulunmaktadır.Iğdır, Ağrı Dağı tırmanışları için Doğubeyazıt ile birlikte alternatif güzergâhlar sunmaktadır. Efsaneleri ve inanç turizmi açısından değer taşıyan Ağrı Dağı dağcılık, dağ bisikleti, yamaç paraşütü, kayak gibi spor faaliyetlerine de imkân tanımaktadır. Iğdır’da Karakoyunlu Devleti’nden kalma koçbaşı mezar taşları, Tuzluca ilçesindeki tuz mağaraları, Ejder Kervansarayı, Sürmeli Kalesi, Aras Nehri Vadisi, 43.5 metrelik yüksekliği ile Soykırım Anıtı ve Müzesi gibi turizm değerlerine sahiptir. Iğdır kış turizmi için de büyük potansiyel barındırmaktadır. Iğdır Valiliği İl Özel İdaresi tarafından Korhan Yaylası’nda (Ağrı Dağı etekleri) kayak tesislerinin inşa edilmesi bu potansiyelin açığa çıkarılması açısından büyük bir fırsat sunmaktadır. Tuzluca Tuz Mağaraları Iğdır, kuş gözlemi ile ilgilenenler için de çok büyük bir potansiyel sunmaktadır. Iğdır iklimi, sulak alanları ve coğrafi konumu nedeniyle çok sayıda göç eden kuşun konaklama alanıdır. İran-Anadolu ve Kafkasya-İran güzergâhında göç eden yaban kuşlarının konakladığı yer olan Iğdır’da Türkiye’nin en zengin kuş türü bulunmaktadır. Bir Iğdırlıya Iğdır’ın nesi meşhur diye sorarsanız alacağınız cevap kayısı, patlıcan reçeli, Bozbaş (yöresel yemek), Ağrı Dağı, Aras Nehri ve leylek olacaktır. Ağrı Dağı’nda Gün Batımı (Soldaki Küçük, sağdaki Büyük Ağrı Dağı) Iğdır turizm tesisleri konusunda gelişen bir çizgi takip etmektedir. Doğu Anadolu Bölgesi’nin en fazla geceleme yapılan ili olan Iğdır’da yıldızlı oteller bulunmaktadır. Bununla birlikte yapımı devam eden veya planlanan yeni oteller de mevcuttur. Soykırım Anıtı ve Ağrı Dağı Özel sektörün konaklama tesislerinin yanı sıra öğretmenevi ve polisevi de mevcuttur. Iğdır, Doğubeyazıt’a ve Kars’a yakınlığı nedeniyle önemli bir turizm güzergâhı üzerinde bulunmaktadır. Doğubeyazıt’ta yer alan İshak Paşa Sarayı, dünyanın en büyük ikinci meteor çukuru ve Nuh’un Gemisi’nin izi Iğdır’ın çevresindeki önemli turizm değerleridir. Kars’ta ise Ani Ören Yeri ve Sarıkamış Kayak Merkezi Iğdır’a yakın olan diğer önemli turizm değerleridir. Aras Nehri Iğdırlılar, sıcak geçen yaz aylarında kendilerini kent ormanında bulunan piknik alanlarına atmaktadırlar. Yeşil Kuşak Projesi kapsamında oluşturulan kent ormanı Iğdır’ın adeta akciğerleridir. Ejder Kervansarayı Iğdır’da Yer Alan Belli Başlı Oteller Otel Adı (Yıldız sayısı) Oda Sayısı Yatak Kapasitesi Bulunduğu Yer Yılay Otel (*) 35 70 Iğdır Öz Olimpia Otel(**) 46 103 Iğdır Kerem Yıldırım Otel (**) 44 84 Iğdır Alkış Otel (**) 40 80 Iğdır Otel İmparator(****) 78 165 Iğdır Otel Dedemin(**) 50 115 Iğdır Kaynak: Iğdır İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Iğdır turizmi özellikle yaz aylarında hareketlenmektedir. Bu mevsimde Nahçıvanlı ve İranlı turistlerin akınına uğrayan Iğdır, üniversitesinin ve sanayisinin gelişmesi ile havaalanının kullanılması sayesinde turizm pastasından daha fazla pay alacaktır. Iğdır Kent Girişindeki Leylek Heykeli

ULAŞIM

ULAŞIM Iğdır’a, yapımı devam eden ve planlanan projeler (havaalanı ve demiryolu) dışında tek ulaşım imkânı karayoludur. Bu nedenle Ankara, İstanbul, İzmir, Bursa, Adana, Samsun, Trabzon, Erzurum, Van, Diyarbakır gibi kentlerdenIğdır’a düzenli otobüs seferleri yapılmaktadır. Bununla birlikte Iğdır’a hava ve demiryolu ulaşımı Kars havaalanı ve tren garı üzerinden sağlanabilmektedir. Iğdır Kars’a 140, Erivan’a (Ermenistan) 45, Doğubeyazıt’a 49, İran’a (Gürbulak Sınır Kapısı) 85, Nahçıvan’a (Dilucu Sınır Kapısı) 84, Erzurum’a 294, Van’a 225 ve Ankara’ya 1.162 km’dir. Iğdır yüzölçümü küçük bir il olmakla birlikte, arazisinin ovalık olması nedeniyle kara ulaşımı açısından gerekli bağlantıları bölünmüş yol olarak gerçekleştirmiştir. İlde Karayolları Genel Müdürlüğü sorumluluğunda bulunan 206 km’lik devlet ve il yolunun 164 km’si bölünmüş yol olarak trafiğe açılmıştır; ancak bölünmüş yolların 4 km’si hariç tamamı sathi kaplamalı yollardır. Bu durum, yoğun bir TIR ve ağır taşıt trafiğine sahip ildeki yolların çabuk bozulmasına ve her sene bakım yapılmasına neden olmaktadır. Şehir içinde kalan 4 km’lik kısım ise bitümlü sıcak karışım (BSK) asfalttır. 2013 yılına kadar Iğdır-Havaalanı (Kars yolu), Iğdır-Melekli (Nahçıvan yolu) ve Iğdır-Emniyet Müdürlüğü (Doğubeyazıt yolu) arasının BSK yapılması planlanmaktadır. Aşağıda yer alan harita Iğdır’ın çevre illerle olan karayolları bağlantılarını göstermektedir. Kırmızı çizgili yollar yapımı tamamlanmış bölünmüş yolları, mavi çizgili yollar yapımı devam eden bölünmüş yolları, yeşil çizgili yollar ise yapımı ihale edilecek yolları göstermektedir. Haritaya dikkatle bakıldığında Iğdır il sınırları içinde yer alan yolların çoğunun bölünmüş yol olarak tamamlandığı görülecektir. Bölünmüş yol yapılması planlanan Iğdır-Kars ve Iğdır-Kağızman yolları ise Aras Nehri üzerinde inşa edilecek barajlar nedeniyle deplasesi yapılarak inşa edilecektir. Iğdır’da trafik Iğdır-Aralık-Nahçıvan, Iğdır-Doğubeyazıt-İran ve Iğdır-Tuzluca-Kağızman-Horasan güzergâhında yoğunlaşmaktadır. Iğdır-Doğubeyazıt Bölünmüş Yolu Ulaştırma Bakanlığı Erzurum Bölge Müdürlüğü verilerine göre söz konusu bölge müdürlüğünden uluslararası taşımacılık yapma yetki belgesi olan C2 Yetki Belgesi alan 52 şirketten (uluslararası lojistik şirketleri) 44 tanesi Iğdır’da bulunmaktadır. Iğdır’da Kars yolu üzerinde, şehir merkezine 20 km mesafede yapımı devam eden havaalanının 2011 yılı Ağustos ayında hizmete girmesi planlanmaktadır. Havaalanının 1 milyon yolcu kapasiteli terminal binasına ve 3000x45 metre ölçülerinde bir piste sahip olması planlanmaktadır. Iğdır Havaalanı Ağrı Dağı, İshak Paşa Sarayı, Nuh’un Gemisi, dünyanın en büyük ikinci meteor çukuru gibi turizm bölgelerini içinde barındıran Doğubeyazıt’a yakınlığı (yaklaşık 70 km) nedeniyle yerli ve yabancı turistler ile Nahçıvanlılar tarafından da kullanılabilecektir. Iğdır Havaalanı İnşaatından Görüntüler Iğdır’da planlanan bir diğer önemli ulaştırma yatırımı Kars-Iğdır-Aralık-Dilucu-Nahçıvan demiryolu projesidir. Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Raporu tamamlanarak olumlu kararı alınan demiryolunun uygulama projeleri yapılmaktadır. Saatte 250 km hıza uygun yapılması planlanan demiryolu çift hatlı, elektrikli ve sinyalizasyonlu olacaktır. 2014 yılında açılması planlanan Bakü-Tiflis-Kars demiryolunun Nahçıvan ve İran bağlantısını sağlayacak olan proje bu açıdan uluslararası bir projedir.