Kalkınma Ajansları Nedir ?

Bölgesel ekonomik kalkınma ve sosyal gelişme alanında yaşanan yapısal dönüşümün ve sürdürülebilir kalkınmanın en
önemli kurumları arasında yer alacak olan "kalkınma ajansları" Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) koordinasyonunda
kurulmaya ve faaliyete geçmeye başlamıştır. Kalkınma ajansları;

Bölgesel gelişme uygulamalarımız ile bölge planlarımızın etkinliğinin ve başarısının yükseltilmesini; bölgelerin ülkemizin
genel büyümesine, gelişmesine, refahına ve istikrarına katkısının artırılmasını; sosyal uyum ve adaletin güçlendirilmesini
ve değişen küresel rekabet şartlarına adaptasyonun hızlandırılmasını sağlayacak,

Yüksek nitelikli personeli, esnek kaynak ve istihdam yapısı ile kurum, kuruluş ve şahıslara sağladığı idari, mali, teknik
desteklerle başta girişimciler olmak üzere bütün yerel aktörlerin kalkınma çabalarına katılımını teşvik edecek,

Sağlayacağı proje ve faaliyet desteklerinde kişi, kurum ve kuruluşların eş finansmana dayalı ortak proje üretme ve
yönetme kültürü ve yeteneğini geliştirecek; sahiplenme ve işbirliği duygusunu güçlendirecek; bölgenin girişimcilik
potansiyelini harekete geçirecek ve sürekli olarak yükseltecek,

Yerel potansiyeli, dinamikleri, özgünlükleri, kaynak ve imkanları ortaya çıkararak harekete geçirecek ve ulusal,
uluslararası pazarlarda ekonomik, sosyal, kültürel birer değer haline dönüştürecek;

Sonuç olarak, hem ulusal, hem de bölgesel-yerel düzeyde başta istihdam ve gelir olmak üzere ekonomik ve sosyal
göstergelerin iyileştirilmesine, bölgeler arası ve bölge içi gelişmişlik farklarının azaltılmasına ve dolayısıyla ülkenin
genel refahının artırılması ve istikrarının pekiştirilmesine olumlu katkılar sağlayacaktır.

Kalkınma Ajansları, ulusal düzeyde DPT koordinasyonunda, kendine özgü teknik ve finansman (bütçe) mekanizmasına
sahip, kâr amacı gütmeyen, çabuk karar alıp uygulayabilen, merkezi ve yerel idarelerin dışında, kamu, özel sektör ve
STK'ları bir araya getiren, tüzel kişiliği haiz, 5449 sayılı Kanunla düzenlenmemiş işlemlerinde özel hukuk hükümlerine
tabi, bölgeler (düzey 2 bölgeleri) esas alınarak Bakanlar Kurulu Kararı ile kurulan teknik kapasitesi yüksek,
uygulamacı olmayan, fakat destekleyici, koordinatör ve katalizör olarak faaliyet gösteren kalkınma birimleridir.

Kalkınma Ajansları Niçin Kurulmaktadır ?

5449 sayılı Kanunun birinci maddesinde ifade edildiği üzere; Kalkınma Ajansları, kamu kesimi, özel kesim ve sivil
toplum kuruluşları arasındaki işbirliğini geliştirmek, kaynakların yerinde ve etkin kullanımını sağlamak ve yerel
potansiyeli harekete geçirmek suretiyle, ulusal kalkınma plânı ve programlarda öngörülen ilke ve politikalarla
uyumlu olarak bölgesel gelişmeyi hızlandırmak, sürdürülebilirliğini sağlamak, bölgeler arası ve bölge içi gelişmişlik
farklarını azaltmak amacıyla kurulmaktadır.

Kalkınma Ajanslarının Kuruluş Sürecinde Neler Yaşandı ?

5449 sayılı Kalkınma Ajanslarının Kuruluşu, Koordinasyonu ve Görevleri Hakkında Kanun, 25/01/2006 tarihinde TBMM
Genel Kurulunda görüşülerek kabul edilmiş, 08/02/2006 tarihli ve 26074 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe
girmiştir.

6 Temmuz 2006 tarih ve 26220 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Bazı Düzey 2 Bölgelerinde Kalkınma Ajansları
Kurulmasına Dair Bakanlar Kurulu Kararı" ile Adana ve Mersin illerini kapsayan Çukurova ve İzmir ilini kapsayan
İzmir bölgelerinde Kalkınma Ajansları kurulmuştur.

Kurumsal yapı oluşturulup işlevsellik kazandırıldıktan sonra, Çukurova Kalkınma Ajansı 06.01.2007 tarihinde, İzmir
Kalkınma Ajansı da 13.01.2007 tarihinde resmen faaliyete açılmıştır.

İzmir ve Çukurova bölgeleri için hazırlanan, bütün bölge aktörlerinin Bölgesel Kalkınma faaliyetlerinin kısa vadedeki
ana çerçevesini belirleyecek "Ön Bölgesel Gelişme Planları" (ÖBGP), Mart 2007 tarihinde DPT tarafından onaylanmıştır.

Ancak, Anayasa Mahkemesinde Kanun, Danıştay'da da Çalışma Yönetmeliği ve Kuruluş Kararnameleri aleyhine açılan
davalar ve yürütmeyi durdurma kararları nedeniyle kurulmuş bulunan Ajanslar faaliyetlerini yaklaşık bir yıl süreyle
durdurmak zorunda kalmışlardır. Anayasa Mahkemesinin Kanun hakkındaki kararının olumlu olması sonucunda
kurulmuş bulunan İzmir ve Çukurova Kalkınma Ajansları Mart 2008'de yeniden faaliyetlerine başlamış ve yeni
ajansların kurulmasının önünde herhangi bir hukuki engel kalmamıştır.

GAP Eylem Planının kamuoyuna duyurulması amacıyla yapılan toplantıda, Başbakan Sayın Recep Tayyip ERDOĞAN
2008 yılı içinde Diyarbakır, Erzurum, Gaziantep, İstanbul, Konya, Mardin, Samsun ve Van'da da Kalkınma Ajansları
kurulacağını açıklamıştır.

Bu açıklamayı müteakip, gerçekleştirilen bölgesel ekonomik ve sosyal konsey toplantılarındaki istişare sürecinden de
yararlanarak yeni kalkınma ajanslarının kuruluş çalışmaları yapılmış ve 22 Kasım 2008 tarihli Resmi Gazete'de
yayımlanan 10 Kasım 2008 tarih ve 2008/14306 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile İstanbul, Samsun, Diyarbakır,
Konya, Erzurum, Gaziantep, Mardin ve Van illerinin merkez olduğu, 23 ile hizmet edecek sekiz kalkınma ajansı
daha kurulmuştur.

Kalkınma Ajansları, Ulusal Kalkınma Planları ve bölge gelişme planları/stratejileri çerçevesinde, bölgelerinde öne çıkan
sektörlerdeki ve alanlardaki proje ve faaliyetlere teknik ve mali destek sağlayacaktır. Buna ilişkin temel mevzuat olan,
"Kalkınma Ajansları Proje ve Faaliyet Destekleme Yönetmeliği" DPT Müsteşarlığı tarafından tamamlanmış ve 8 Kasım
2008 tarih ve 27048 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve gerekli altyapı tesis edilmiştir.

25 Temmuz 2009 tarih ve 27299 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 14/7/2009 tarihli Bakanlar Kurulu kararıyla geriye
kalan 16 Kalkınma Ajansının da kurulmasına karar verilmiştir.

Bu kapsamda, aşağıda kapsadığı iller ve karşılarında merkezleri gösterilen Düzey 2 bölgelerinde kalkınma ajansları
kurulmuştur.

Böylece Türkiye'deki 81 ili kapsayan 26 Düzey 2 Bölgesi Kalkınma Ajansının kurulması tamamlanmıştır.

Kalkınma Ajansları ile ilgili çıkarılan mevzuat ise aşağıda belirtilmiştir :